Meridian Café

Książkowa seria „Meridian” licząca obecnie ponad 50 tytułów ma na celu nie tylko przybliżenie polskim czytelnikom literatury z Europy Środkowowschodniej,  ale też w myśl motta z wiersza Paula Celana – szukanie nitki łączącej ponad podziałami. 

Pogranicze często publikuje autorów po raz pierwszy tłumaczonych i wydawanych w Polsce. Zdarza się również, że są to pierwsze książki ukazujące się poza rodzinnym krajem pisarza. Stąd ważne, aby powierzać je w ręce tłumaczy-ekspertów, pięknie wydawać i dobrze promować, co pozwoli zachować ich wartość, jak wiadomo, zagrożoną już na etapie przekładu.  Z doświadczeń Pogranicza wynika, że książki wędrują i są później wydawane także w innych krajach – przepływ nie kończy się na Polsce.  Niepokoi natomiast powiększająca się przepaść pokoleniowa – starsi wiekiem propagatorzy literatury środkowoeuropejskiej odchodzą, brakuje kontynuacji w postaci wybitnych młodych tłumaczy i redaktorów. Nadzieja w studentach będących częścią środowiska, którzy podejmą się refleksji, współpracy, budowania.

Spotkanie w kręgu „Meridian” odbyło się w grudniu 2010 roku w murach Klasztoru Pokamedulskiego nad jeziorem Wigry było skierowane przede wszystkim do studentów z Torunia, Krakowa, Warszawy oraz Białegostoku, zainteresowanych problematyką edytorską oraz sztuką przekładu. Wiedzą i doświadczeniem dzielili się mistrzowie: Magda Pertyńska (tłumacz, redaktor), Andrzej Jagodziński (tłumacz, eseista, dziennikarz, redaktor), Joanna Ugniewska (tłumacz, nauczyciel akademicki), Irena Janowska (recenzent wydawca), Edwin Bendyk (dziennikarz, publicysta, recenzent), Krzysztof Czyżewski (praktyk idei, animator kultury, poeta i eseista). 

Trzydniowe wykłady i dyskusje dały bogaty obraz kunsztu, jakim jest tłumaczenie i praca nad publikacją książki, z perspektywy zarówno warsztatu, roli tłumacza i jego relacji do dzieła, jak i przyszłości samej książki jako medium. 

Magda Petryńska mówiła o „wiecznym niepokoju redaktora, że czegoś się nie sprawdziło”, udzieliła cennych wskazówek do pracy z tekstem i udanej mediacji z autorem dzieła.

Andrzej Jagodziński opowiadał o wrażeniach z pracy nad przekładem Przypadków inżyniera ludzkich dusz. „Dla mnie praca nad tą książką to była czysta radość. To najważniejsza książka, jaką tłumaczyłem i najważniejsza dla mnie osobiście. Utożsamiam się z tym widzeniem świata, gdybym umiał pisać, to byłoby moim marzeniem napisać coś takiego.”

Prof. Joanna Ugniewska przybliżyła postać „Człowieka Pogranicza” Claudio Magrisa i dzieliła się doświadczeniami na temat przekładu, który ma swój słodko-gorzki smak, bo jakkolwiek byśmy się starali, niesie z sobą pewną stratę. Paradoksalnie to, co tracimy decyduje o jakości tłumaczenia i samego dzieła. Zaprezentowane zostały również współczesne podejścia do tematu dowolności przekładu i roli tłumacza jako pośrednika-ambasadora pozwalającego na porozumienie w obrębie różnych kultur, a tym samym nawiązywanie więzi, dialog. Irena Janowska przedstawiła opiniotwórczy, prezentujący recenzje miesięcznik „Nowe Książki”.

Edwin Bendyk opowiadał o przyszłości książki jako medium i zachodzących na tym tle zmianach, wypieraniu druku i papieru multimediami, co może stanowić nie tyle zagrożenie dla czytelnictwa i publikowania, co być czynnikiem  prowadzącym do przemiany samego tekstu literackiego (przykładowo tradycyjnej powieści). 

Drugiego wieczora uczestnicy przenieśli się do Kawiarni Literackiej Meridian Café. W Starej Jesziwie w Sejnach, gdzie przy kawiarnianych stolikach  i akompaniamencie litewskiego zespołu jazzowego Klaustukas czytano prozę i poezję, między innymi wiersze Radosłwa Wiśniewskiego z jego tomiku NeoNoe, pełne humoru fragmenty Przypadków inżyniera ludzkich dusz w tłumaczeniu Andrzeja Jagodzińskiego.

Spotkanie zakończyła debata prowadzona przez Krzysztofa Czyżewskiego z udziałem młodych, którzy w większości po raz pierwszy spotkali się z programem wydawniczym Pogranicza. Cenne były uwagi o kulturze przekładu, stojącej za nim empatii dającej skuteczność, jak użyć siły języka by przekaz był czytelny, pozwalał na nawiązanie komunikacji. 

Liczne listy i podziękowania za wspólny czas dają nadzieję na kolejne spotkania inspirujące do pracy nad przekładami i dyskusjami o miejscu literatury w Europie Środkowo wschodniej.

Zrealizowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Meridian Café