Jerzy Ficowski - Człowiek Pogranicza 1999
We wrześniu 1999 r. po raz pierwszy przyznaliśmy tytuł "Człowieka Pogranicza". Otrzymał go Jerzy Ficowski, poeta, pisarz, tłumacz, etnograf, historyk sztuki, odkrywca tajemnic życia i twórczości Brunona Schulza.
W wywiadzie dla Tygodnika Powszechnego na pytanie o to, jakie kryteria musiał spełnić Jerzy Ficowski, by otrzymać ten tytuł, Krzysztof Czyżewski odpowiedział: W przypadku Jerzego Ficowskiego kryterium było bycie Jerzym Ficowskim. Najpierw był Jerzy Ficowski, a później był tytuł "Człowiek Pogranicza", ujęty w naszych programach i projektach.
W uzasadnieniu przyznania tytułu czytamy: "Z niezwykle bogatego dorobku Jerzego Ficowskiego szczególnie ważna jest dla nas poezja przeniknięta duchem pogranicza, jego pionierska pasja poznania i popularyzowania historii i kultury Cyganów w Polsce, jego wysiłek na rzecz przyswojenia językowi polskiemu kultury jidysz oraz pamięci o Szoa, a także odkrycia i zgłębienia tajemnic życia i twórczości Brunona Schulza".
Spotkania związane wydarzeniem przyznania po raz pierwszy tytułu "Człowieka Pogranicza" odbywały się w Sejnach i Wigrach w 75-rocznicę urodzin Jerzego Ficowskiego. Brali w nich udział pisarze, poeci, dziennikarze z Polski i zagranicy.

Fot.Piotr Wójcik

Strony o Jerzym Ficowskim
Strona Beniamina Geisslera
Strona poświęcona Jerzemu Ficowskiemu jako badaczowi Brunona Schulza

Jerzy Ficowski. Człowiek Pogranicza 1999 r.
Człowiek Pogranicza 1999
Urodził się 4 września 1924 roku w Warszawie. Podczas okupacji był żołnierzem AK i uczestnikiem powstania warszawskiego. Po wojnie studiował dziennikarstwo, filozofię i socjologię. Jest jednym z najbardziej oryginalnych poetów polskich XX wieku. Debiutował tomem wierszy "Ołowiani żołnierze" (1948), po którym przyszło kilkanaście dalszych. Jest również autorem wierszy dla dzieci oraz tomu onirycznych próz "Czekanie na sen psa" (1970). Jego...
Księga wpisów wyłożona na wystawie.
Wybrane wpisy
" Ta wystawa to przede wszystkim doskonała nauka literatury i sztuki po prostu kultury.
Dziękuję
M.Danka
28.0-8.1999"
"Dziękuję za te baśnie z "Drzewa Słońca", które towarzyszą mi w życiu od dzieciństwa.
Dziś wróciłam do nich jako matka, czytając je swoim dzieciom.
Czas nie odcisnął na nich swojego piętna - niezmiennie zachwycają i urzekają swym jezykiem i uczuciami.
wierna Pograniczu
...
Gabinet Jerzego Ficowskiego..
to tytuł oryginalnej wystawy, która powstała w Sejnach na okoliczność nadania pisarzowi tytułu "Człowieka pogranicza". Ekspozycję stworzyły przedmioty pochodzące z prywatnej kolekcji pana Jerzego. Niektóre z nich zostały przez niego opisane w specjalnym, towarzyszącym wystawie, zbiorze okolicznościowym pt. "Dobrodziejstwo inwentarza". Poniżej zamieszczamy fragmenty.
"Co oni ze mną zrobią?" Joanna Hofmann, "Gazeta Wyborcza" dodatek "Gazeta w Białymstoku" 24.09.1999
Co oni ze mną zrobią
Zanim napisałem pierwszy wiersz, chciałem się poświęcić entomologii - zwierzył się "Gazecie" Jerzy Ficowski, poeta, pisarz, tłumacz, Człowiek pogranicza.
Ośrodek "Pogranicze - sztuk, kultur, narodów" z Sejn postanowił w tym roku po raz pierwszy przyznać tytuł Człowieka pogranicza. Został nim Jerzy Ficowski.
Trafniejszego wyboru nie można było dokonać. Jerzy Ficowski swoją twórczością i postawą wobec życia - otwartą, tolerancyjną -...
"Żywot człowieka pogranicza" - z Jerzym Ficowskim rozmawia Marcin Niemojewski; "Nowe Książki" 2/2000
Żywot człowieka pogranicza
z Jerzym Ficowskim rozmawia Marcin Niemojewski
- Wydano ostatnio Pana książki: "Bajędy z augustowskich lasów", czyli opowieści zasłyszane od mieszkanki tejże puszczy. "Gałązka z Drzewa Słońca" - piąte już wydanie zbioru cygańskich baśni oraz tom poetycki "Wszystko to czego nie wiem" to bardzo przejrzyste kontynuacje głównych motywów Pańskich poszukiwań lub nawet ich podsumowania. Dwie z tych publikacji ukazały się przy okazji...
Jerzy Ficowski - Schulzolog.
"Ze względu na moja nazbyt późną datę urodzenia te z niczym nie porównywalne emocje przy pierwszej lekturze dzieła Schulza mogły stać się moim udziałem dopiero w 1942 roku. Tak się zbiegło, że był o ostatni rok życia pisarza. (...) Tuż po pierwszym zachwycie Sklepami cynamonowymi pierwszym gwałtownym postanowieniem było podzięować temu nieznanemu mi dotychczas pisarzowi, o którym nie wiedziałem nic, wyrazić mu wdzięczność za samo jego istnienie".
Jerzy Ficowski - List do braci Cyganów.
Chen dewłesa, Romałe! Zostańcie z Bogiem!
Wybaczcie mi, że zwracam się do Was imieniem obcym Wam, że nazywam Was Cyganami. To prawda, że słowo to ma od wieków prawo obywatelstwa w polszczyźnie, ale w Waszych uszach brzmi obco, a czasem nawet – jak wyzwisko. Jesteście przecież ROMA, takie piękne, pradawne imię nosi Wasz naród. Słowo C y g a n znaleźć można w słownikach nie tylko w postaci pisanej dużą literą: "cygan" – to także, jak podają słowniki, oszust, kłamca, a...
Adam Bartosz - Cygan Bardziej Niż Honorowy, czyli Cygan Podejrzany. O Jerzym Ficowskim.
Cyganów oskarża się - o czym powszechnie wiadomo - o wiele niegodziwości. Od porywania dzieci (to w średniowieczu i później) po szkodzenie narodowi polskiemu przez sam fakt istnienia pośród tego Narodu (to dziś, w kręgach wymawiających słowo naród drukowanymi literami - NARÓD, tak właśnie). Oskarżenie to jest tak mocne, że przechodzi z samych Cyganów na ich otoczenie, także na osoby w ich otoczeniu przebywające, zwłaszcza jeśli przebywają w tym otoczeniu dobrowolnie, czy -...
Jerzy Ficowski, Warszawa, poza zasięgiem czasu.
Z wielką przyjemnością prezentujemy Państwu tekst autorstwa Angeliki Kuźniak, opisujący burzliwe losy Jerzego Ficowskiego. Artykuł został przygotowany dla kwartalnika Dialog- Pheniben, pisma wydawanego przez Stowarzyszenie Romów w Polsce. Został opublikowany w nr.2 2011 [ss. 132-139] oraz na stronie internetowej pisma . Autorem fotografii jest Piotr Wójcik.
Lech Mróz. Katalog dzieł nienapisanych. O Jerzym Ficowskim.
Wiele wątków, wiele form twórczości znajdujemy w dokonaniach Jubilata, pierwszego Człowieka Pogranicza. Jest tropicielem i analitykiem artystycznej i literackiej spuścizny Brunona Szulca, przejmującym kronikarzem tragedii Żydów, badaczem Cyganów, tłumaczem i poetą, autorem wierszy poruszających nawet zupełnie nie obeznanego z poezją - że wymienię tylko najbardziej znane nurty Jego działalności. Był także - w latach 70 i 80 -tych - uczestnikiem różnych form protestu przeciwko zniewoleniu,...
Poezja, która jest wielkim milczeniem
Ostatnia rozmowa z Jerzym Ficowskim, którą Malwina Wapińska przeprowadziła w 2004 roku, opublikowana przez Słowo Żydowskie/דאָס ייִדישע וואָרט - dwujęzyczny miesięcznik Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce, w numerze 11/2011.
1