Czy w politycznym projekcie, takim jak Partnerstwo Wschodnie, jest miejsce na kulturę? Uczestnicy zakończonego w Lublinie Kongresu Kultury Partnerstwa Wschodniego nie mają co do tego żadnych wątpliwości.

Kongres, w którym wzięło udział ponad 300 twórców, badaczy i działaczy kultury, samorządowców, dziennikarzy, polityków i urzędników z siedemnastu krajów, w tym objętych Partnerstwem Wschodnim – Gruzji, Ukrainy, Białorusi, Mołdawii, Armenii, Azerbejdżanu, był ważnym krokiem na drodze do upomnienia się o miejsce i rolę kultury w unijnych programach. W Kongresie uczestniczyli między innymi: Ołeksandr Butsenko, Andrej Chadanowicz, Krzysztof Czyżewski, Lena Kolarska-Bobińska, Paweł Potoroczyn, Janina Prudenko, Stefan Rusu, Pajam Szarifi, Krzysztof Stanowski, Siegfried Wöber.

W czasie trzydniowych obrad, dyskusji i warsztatów wypracowano rekomendacje dotyczące finansowania, kierunków rozwoju i organizacji kultury oraz edukacji kulturalnej dla krajów Partnerstwa Wschodniego. Rekomendacje w przyszłym roku zostaną przedstawione Komisji Europejskiej, władzom samorządowym, ministerstwom kultury i jeśli ich adresaci potraktują je poważnie, to pozwolą one zdynamizować proces budowania oraz wspierania kultury i sztuki w krajach Partnerstwa.

Organizatorom Kongresu mimo niewielkich środków finansowych (200 tysięcy złotych) udało się nie tylko sprawnie zorganizować przyjazd i pobyt w Lublinie zaproszonych gości. Udało się też dokonać rzeczy niemal niemożliwych. Zamiast typowego kongresu czy konferencji opartej na wygłaszanych referatach powstało dziesięć grup roboczych, w których przez trzy dni pracowano nad konkretnymi rozwiązaniami w dziedzinach edukacji, komunikacji i kultury. Jak powiedział dyrektor programowy Kongresu Krzysztof Czyżewski: „Znaleźliśmy się na platformie twórczej. Nie przyjmujemy gotowych, narzuconych rozwiązań, ale sami je wypracowujemy”.

Solidarni z Białorusinami

Uczestnicy Kongresu, kierując się zasadą solidarności, złożyli deklarację opracowania Karty Kultury dla Białorusi, gdzie twórców spotykają represje ze strony władz i gdzie trudno o wolność słowa i swobodę w wyrażaniu własnych opinii. 

Zostały zgłoszone postulaty ułatwień wizowych dla młodych twórców z Białorusi.

Zaapelowano o edukowanie przedstawicieli administracji publicznej (w szczególności służb konsularnych, granicznych i celnych) w zakresie międzynarodowej współpracy kulturalnej. 

Twórcy z krajów Partnerstwa chcieliby utworzenia specjalnego Funduszu Partnerstwa Wschodniego (na wzór Funduszu Wyszehradzkiego), z którego mogłyby być między innymi fundowane programy stypendialne i granty, kursy językowe, kształcenie nowoczesnych kadr menadżerskich, zajmujących się pozyskiwaniem pieniędzy na wspólne działania kulturalne.

Trwają prace nad stworzeniem tak zwanej Sieci Kulturalnej, centrum wymiany informacji o wydarzeniach kulturalnych w krajach Partnerstwa, możliwości ich dofinansowania, projektach zmian prawnych, bazy danych o twórcach, mapy kultury. Uczestnicy kongresu chcieliby powołania ponadnarodowych Centrów współpracy kulturalnej, uznając kulturę za najlepsze narzędzie odbudowywania zaufania społecznego, międzynarodowego, zapobiegania konfliktom czy wychodzenia różnych grup ludzi z wykluczenia społecznego.

Podczas Kongresu ogłoszono laureatów konkursu na najciekawsze inicjatywy kulturalne. Jury z pięćdziesięciu zgłoszonych projektów wybrało siedem. Wśród nagrodzonych znaleźli się między innymi pomysłodawcy utworzenia internetowej rozgłośni radiowej prezentującej muzykę tego rejonu Europy i informującej o kulturze krajów Partnerstwa czy twórcy strony internetowej „Bądźmy razem”, na której odnaleźć można ciekawą animację o historii Białorusi czy informacje o Ad.Nak – festiwalu reklamy, filmów, przedstawień teatralnych i innych sztuk w języku białoruskim. 

Przedstawiono wielonarodowy projekt kulturalny zapoczątkowany przez Instytut Adama Mickiewicza – Wschodnioeuropejską Platformę Sztuk Performatywnych/East European Performing Arts Platform. Biorą w nim udział artyści, organizacje, grupy teatralne i taneczne z osiemnastu państw (Armenii, Azerbejdżanu, Gruzji, Mołdawii, Ukrainy, Białorusi, Słowacji, Czech, Węgier, Rumunii, Bułgarii, Bośni i Hercegowiny, Słowenii, Chorwacji, Serbii, Macedonii, Kosowa i Polski). Od stycznia 2012 roku siedzibą sekretariatu EEPAP będzie Lublin.

I, Culture Orchestra

Jednym z najlepszych ambasadorów kultury Partnerstwa Wschodniego może być też „I, Culture Orchestra” – 110-osobowa orkiestra muzyków z krajów Partnerstwa Wschodniego i Polski powstała z inicjatywy Instytutu Adama Mickiewicza. Przed wyruszeniem w tournée po Europie (orkiestra wystąpi w Londynie, Brukseli, Berlinie, Madrycie, Kijowie i Warszawie) w Filharmonii Lubelskiej zagrali kompozycje Sergiusza Prokofiewa, Karola Szymanowskiego i Dymitra Szostakowicza. Warto dodać, że w tym samym czasie co Kongres w Lublinie odbywały się Konfrontacje Teatralne z udziałem białoruskiego Teatru Wolnego, ukraińskiego Teatru DAKH, Teatru Dramatu i Muzyki z Gruzji czy rosyjskiego Teatru Praktika. 

Twórcom nie trzeba tłumaczyć idei zbliżenia i współpracy między krajami Partnerstwa Wschodniego. Trzeba do tego jeszcze przekonać niektórych polityków i urzędników zarówno w Polsce, jak i w Brukseli. 

Grzegorz Nurek, 28.10.2011,
Źródło: www.new.org.pl